(Budućnost je već počela)

Vlada RS, odnosno resorno Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede RS, na osnovu usvojene „Strategije razvoja protivgradne zaštite RS” postavilo je cilj da modernizuje i proširi sistem protivgradne zaštite na cjelokupno područje Republike Srpske. Na osnovu navedene Strategije izrađeni su Idejni projekat, Studija izvodljivosti i Elaborat, Projekta „Uspostavljanja tehničko meteorološkog servisa i modernizacija sistema protivgradne zaštite Republike Srpske” koji predstavljaju najvažnije dokumetne za nastanak ovog velikog Projekta.

Radarska pokrivenost RS sa dva meteorološka radara, dometa 200 kilometara

Projekat predviđa nabavku dva nova meteorološka radara, koji bi bili montirani na Borju i Jahorini, izgradnju Centra za prikupljanje, asimilaciju i distribuciju podataka, izgradnju još dva Operativna centra te automatizaciju krajnjih tačaka, odnosno protivgradnih stanica. Sa dva meteorološka radara, na navedenim lokacijama, bila bi obezbjeđena kvalitetna radarska pokrivenost cijele RS, odnosno BiH. Pored postojećeg Regionalnog protivgradnog centra u Novoj Topoli, projektom su predviđeni i operativni centri u Bijeljini i Trebinju, sa kojih bi se rukovodilo radom automatskih protivgradnih stanica.

Ukupan broj automatskih protivgradnih stanica (APGS), projektom predviđen za izgradnju, jeste 346, od čega su: „I“ reda (sa automatskim lanserom protivgradnih raketa) 231 stanica, „II“ reda (sa automatskim prizemnim generatorom) 63 stanice i „III“ reda (sa automatskom meteorološkom stanicom) 52 stanice.

Automatski protivgradni lanseri dozvoljavaju skladištenje većeg broja protivgradnih raketa (9 do 16 komada), različitih po vrsti i tipu. Ovim se obezbjeđuje bar trostruko veća konkurentnost proizvođača raketa na tenderima, pad cijene raketa i povećanje kvaliteta proizvoda. Takođe je moguće uvođenje preciznijih, pouzdanijih i ekološki čistijih raketa novijih generacija, sa dinamičkim udarom, raketnim motorom na bazi kompozitnog goriva i sa sopstvenom lansirnom cijevi. Upotrebom raketa manjeg dometa postiže se efikasnije zasijavanje u proljetnim i jesenjim mjesecima kada je visina izotermi znatno niža. Rad mreže automatskih prizemnih generatora dodatno osigurava kontinuirano djelovanje na sve potencijalno gradonosne oblačne procese, jer se na ovaj način zasijava prostor u kojem bi se mogli odvijati gradonosni procesi koji su najavljeni prognostičkim materijalima.

Automatska protivgradna stanica Bakinci
Automatski protivgradni lanser pripremljen za dejstvo

Jedan od najbitnijih segmenata Projekta jeste i izgradnja Centra za prikupljanje, asimilaciju i distribuciju podataka, čiji se glavni cilj odnosi na objedinjavanje svih dostupnih meteoroloških i drugih potrebnih podataka (mreža meteo stanica, radarski sistem, sateliti, GPS sistem za lokaciju pražnjenja, itd). Rad ovog Centra će imati za rezultat kvalitetniji i brži pristup određenim informacijama koje će u okviru njegovog rada biti prikupljene, obrađene i distribuirane zainteresovanim službama. Glavni zadaci su blagovremeno upozorenje na ekstreme vremenske uslove službe za protivgradnu zaštitu u Republici Srpskoj, kao i pravovremeno davanje neophodnih informacija za akcije u vanrednim situacijama.

Regionalni protivgradni centar u Novoj Topoli (Opština Gradiška)

Cilj modernizacije sistema protivgradne zaštite Republike Srpske je inplementacija novih tehničkih rješenja, koja će omogućiti adekvatan odgovor na zahtjeve globalnih klimatskih promjena. Sistem protivgradne zaštite Republike Srpske će se u budućnosti razvijati kao otvoren sistem koji omogućava povezivanja sa drugim sitemima u Republici Srpskoj sa ciljem međusobne razmjene informacija, te stavljanja na raspolaganje meteoroloških produkata drugim korisnicima kao što su: Republički hidrometeorološki zavod RS, Republička uprava civilne zaštite, Elektroprivreda RS, JU „Vode RS“, Republička direkcija za civilnu vazdušnu plovidbu i institucije i organizacije iz oblasti: nauke, saobraćaja i telekomunikacija. 
Od 2012. godine krenulo se u projekat „Uspostavljanje tehničko meteorološkog servisa i modernizacija sistema protivgradne zaštite Republike Srpske”. Ukupna vrijednost Projekta je oko 25 miliona KM, a isti bi trebao biti realizovan 3 faze, u skladu sa Zaključkom i Odlukom sa 34. sjednice Vlade RS od 30.10.2013. godine kojim se usvaja način finansiranja i realizacije samog Projekta. Projektom će biti obuhvaćene sve 63 lokalne uprave Republike Srpske. Početkom 2014. godine, nakon svih zakonski predviđenih procedura, obezbjeđena su inicijalna sredstva za praktično otpočinjanje radova na realizaciji Projekta. Javno preduzeće „Protivgrada preventiva Republike Srpske“ a.d. Gradiška, organizuje operativno sprovođenje suzbijanja grada na prekrivenoj teritoriji, a realizacijom Projekta će ova usluga biti značajno podignuta na viši i moderniji nivo. Imajući u vidu ulogu poljoprivrede, kao jedne od najznačajnijih privrednih grana Republike Srpske modernizacija sistema protivgradne zaštite posebno je važna za postizanje veće efikasnosti usluga, koju pruža ovo Preduzeće u cilju zaštite ne samo poljoprivredne proizvodnje, nego i ostalih materijalnih dobara. Takođe, rezultati projekta moraju smanjiti degradaciju životne sredine i povećati bezbjednost ljudi angažovanih u akcijama vanrednih situacija kao što su poplave, požari, bujice, klizišta, ali i putem blagovremenih prognoza opasnih pojava pružiti podršku za ublažavanje negativnih efekata prirodnih katastrofa i katastrofa izazvanih od strane čovjeka, zatim podršku u donošenju operativnih odluka, naročito u vanrednim situacijama.
Dana 08.10.2014. godine zvanično su obilježni početci radova na Projektu. Na lokalitetu Borja-Teslić započeti su radovi na izgradnji temelja, odnosno građevinski radovi na izgradnji radarskog centra. Na lokaciji Regionalnog protivgradnog centra u Novoj Topoli, do kraja 2014. godine je montiran antenski stub, visine 24 metra, za potrebe veze i prenosa podataka sa stanicama na terenu a u toku 2015. godine je završena i rekonstrukcija objekta u kojoj će biti formiran Glavni operativni centar i Centar za prikupljanje, asimilaciju i distribuciju podataka.
U toku 2014. i 2015. godine u cjelosti su riješeni imovinsko-pravni odnosi lokacija koje su predviđene za radarske centre, meteoroloških radara a do kraja 2015. godine su završeni svi građevinski radovi na objektu radarskog centra na Borju. Te iste 2015. godine su od proizvođača „Enterprise Electronics “ iz SAD nabavljena dva moderna meteorološka radara „DWSR-3501C“, osmatračkog dometa od 220 kilometara.

Aparatura radara „DWSR-3501C“

U cilju pravilne primjene novog Projekta po njegovom završetku, tokom 2015. godine je, na institutu za meteorologiju iz Beograda, završena nova metodologija protivgradne zašitite, kojom treba da se povećava efikasnost i ekonomičnost zaštite od grada u RS, a pored ove, pribavljena je i metodologija višenamjeskog korištenja radarskih i drugih produkata za potrebe ostalih korisnika.

Novoizgrađeni radarski centar na Borju
Radarska slika radara „DWSR-3501C“ u softveru „EDGE“

IZVORI:
Idejni projekat, Studija izvodljivosti i Elaborat Projekta „Uspostavljanje tehničko meteorološkog servisa i modernizacija sistema protivgradne zaštite Republike Srpske”